https://sputnik.tj/20261104/sammit-shsh-diplomatiya-rahmon-folbinho-oktyabr-tojikiston-1081802564.html
Саммити СҲШ, дипломатияи Раҳмон ва феҳристи фолбинҳо: октябр дар Тоҷикистон чӣ гуна буд
Саммити СҲШ, дипломатияи Раҳмон ва феҳристи фолбинҳо: октябр дар Тоҷикистон чӣ гуна буд
Sputnik Тоҷикистон
Моҳи октябр дар Тоҷикистон бо анҷоми раёсатикишвар дар СҲШ ва пирӯзии истеъдодҳои ҷавони кишвар, ки дар Бозиҳои Делфӣ 35 ҷоиза ба даст оварданд, дар ёд хоҳад... 04.11.2026, Sputnik Тоҷикистон
2026-11-04T16:24+0500
2026-11-04T16:24+0500
2026-11-04T16:24+0500
дар тоҷикистон
эмомалӣ раҳмон
иқтисод
сиёсат
иҷтимоъ
навигариҳои варзиши тоҷикистон
таҳлил
сҳш
https://cdnn1.img.sputnik.tj/img/07e9/01/0e/1065853864_0:67:1280:787_1920x0_80_0_0_e1d811ce7ca5fbdcdcb8a7b4a17142b1.jpg
Моҳи гузашта бо рӯйдодҳои муҳими сиёсӣ ва вохӯриҳои байналмилалӣ хотирмон шуд ва дар ҳаёти ҷамъиятӣ бо хабарҳои пурсарусадо дар бораи эҳтимоли афзоиши синни нафақа ва таъсиси феҳристи ҷодугарон дар ёдҳо хоҳад монд.Sputnik Тоҷикистон дар бораи ин ва дигар рӯйдодҳои назарраси моҳи октябр нақл мекунад.Саммити СҲШ дар ДушанбеЯке аз муҳимтарин рӯйдодҳои сиёсӣ барои Тоҷикистон анҷоми раёсати он дар Созмони Ҳамкории Шанхай буд, ки дар ҷаласаи 25-солагии Шӯрои сарони ҳукуматҳои СҲШ, ки 20 октябр дар Душанбе баргузор шуд, ҷамъбаст карда шуд.Яке аз мавзӯъҳои асосии мулоқот густариши ҳамкории тиҷоратӣ ва иқтисодӣ, сармоягузорӣ, ҳамкории саноатӣ ва робитаҳои логистикӣ буд. Ҳамин тариқ, ҷонибҳо афзоиши босуръати тиҷорати мутақобила ва гузариши васеъ ба ҳисоббаробаркуниҳо бо асъори миллиро қайд карданд.Масалан, сарвазири Русия Михаил Мишустин қайд кард, ки гардиши тиҷоратии Русия бо кишварҳои узви СҲШ дар соли 2025 ба 30 триллион рубли рекордӣ расид ва дар нимаи аввали соли 2026 боз 18% афзоиш ёфт.Дар ҳамин ҳол, сарвазири Тоҷикистон Қоҳир Расулзода изҳор дошт, ки кишварҳои ин созмон беш аз 70%-и гардиши тиҷорати хориҷии кишварро ташкил медиҳанд, аммо таъкид кард, ки сарфи назар аз афзоиши тиҷорат, имконоти сармоягузории муштарак ба қадри кофӣ амалӣ нашудааст.Барои ҳалли ин масъала, ҷонибҳо як қатор чораҳоро пешниҳод карданд. Аввалан, таъсиси Бонки рушди СҲШ, ки қароргоҳи он дар Қазоқистон ҷойгир карда мешавад, ба нақша гирифта шудааст. Дуюм, содда кардани расмиёти нақлиёт ва бартараф кардани монеаҳои тиҷоратӣ. Сеюм, рақамикунонии бештар тавассути муттаҳид кардани сармоя ва талошҳои ду ё се кишвар.Пас аз ҷаласа, иштирокчиёни СҲШ бастаи ҳуҷҷатҳоро қабул карданд, аз ҷумла нақшаи амал то соли 2030 барои рушди ҳамкориҳои бисёрҷонибаи тиҷоратӣ ва иқтисодӣ, консепсияи платформаи рақамӣ барои нақлиёти бисёрмодалии байналмилалӣ ва низомнома барои пойгоҳи додаҳои лоиҳаҳои сармоягузории саноатӣ.Дипломатияи президентӣДар моҳи октябр, президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон якчанд сафарҳои муҳимро анҷом дод, ки барои намояндагии кишвар дар саҳнаи байналмилалӣ муҳим буданд.8 октябр, ӯ ба Туркманистон сафар кард ва дар он ҷо дар ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои ИДМ иштирок кард. Пас аз ҷаласа тақрибан 15 ҳуҷҷат, аз ҷумла изҳороти муштарак дар бораи 35-умин солгарди таъсиси Иттиҳод ва ҳуҷҷат дар бораи ҳифзи хотираи таърихӣ ба имзо расид.Як ҳафта пас, Раҳмон барои иштирок дар ҷаласаи7-уми Конфронси ҳамкорӣ ва чораҳои эътимод дар Осиё ба Боку омад. Дар он ҷо, ӯ бо президенти Озарбойҷон Илҳом Алиев музокирот анҷом дод ва ҷонибҳо ба мувофиқа расиданд, ки дар соли 2030 дар кишварҳои ИДМ барӯйхатгирии аҳолӣ баргузор шавад.Рӯзи дигар, Раҳмон ба Ереван сафар кард ва дар он ҷо дар Конфронси 17-уми ҷонибҳои Конвенсияи чаҳорчӯбаи СММ оид ба гуногунии биологӣ иштирок кард ва таъкид намуд, ки Тоҷикистон ба ҳифзи намудҳои нодир ва зери хатари нобудшавӣ қарордоштаи наботот ва ҳайвонот дар Осиёи Марказӣ диққати доимӣ медиҳад.Рӯйдоди дигари муҳими дипломатӣ сӯҳбати телефонӣ бо президенти Русия Владимир Путин буд. Дар ҷараёни сӯҳбат президентҳо дурнамои ҳамкориҳои байни Маскав ва Душанберо баррасӣ карданд.Дар муносибатҳои Тоҷикистону Эрон низ таҳаввулоти зиёде ба амал омадаанд. Дар аввали моҳи октябр маҳдудиятҳои раводид байни кишварҳо комилан бекор карда шуданд. Акнун шиносномаҳои хориҷӣ вуруд, хуруҷ ва будубош дар қаламрави ҷумҳурии дигарро ба мӯҳлати 30 рӯз дар се моҳро имкон медиҳанд. Ин режими нав дарҳамаи гузаргоҳҳои марзӣ, аз ҷумла гузаргоҳҳои заминӣ ва фурудгоҳҳои байналмилалӣ татбиқ мешавад, дар ҳоле ки қаблан режими бе раводид танҳо ба мусофироне, ки байни Душанбе ва Теҳрон парвоз мекарданд, дахл дошт.Дар рӯзи бекор кардани раводид, Эмомалӣ Раҳмон ва Масъуд Пизишкиён сӯҳбати телефонӣ анҷом доданд, ки дар он президентҳо рушди муносибатҳои байни ҷумҳуриҳоро баррасӣ карданд.Муоширот дар сатҳи баланд байни Душанбе ва Теҳрон бо ин тамом нашуданд, зеро 20 октябр, ноиби аввали президенти Эрон Муҳаммад Ризо Ориф барои нишасти СҲШ ба пойтахти Тоҷикистон омад. Эмомалӣ Раҳмон шахсан ӯро дар Қасри Миллат қабул карда, аҳамияти узвияти Эронро дар СҲШ таъкид кард. Ориф, дар навбати худ, даъват кард, ки асъори миллӣ дар ҳисоббаробаркуниҳои мутақобила байни аъзои созмон фаъолтар истифода шавад, ки зоҳиран барои коҳиш додани вобастагӣ аз доллар, тавре ки қаблан Русия ва Чин пешниҳод карда буданд, пешбинӣ шудааст."Мо бояд аз асъори миллӣ барои кам кардани хатари таҳдидҳои беруна ба низомҳои бонкӣ бештар истифода барем. Мо мехоҳем, ки дар ин самтҳо барои кишварҳои худ заминаи устувор эҷод кунем", - таъкид кард ӯ.Ғалабаҳои байналмилалии ТоҷикистонНамояндагони Тоҷикистон дар якчанд мусобиқаҳои байналмилалӣ ҷоизаҳои зиёдеро ба даст овардаанд.Масалан, ҷумҳурӣ дар Бозиҳои 20-уми Делфии кишварҳои ИДМ - мусобиқаи бузурги байналмилалӣ барои истеъдодҳои ҷавон дар соҳаҳои санъат ва таҳқиқоти илмӣ ғолиб омад.Тибқи иттилои Вазорати фарҳанги Тоҷикистон, санъаткорондар маҷмӯъ 16 медал, аз ҷумла шаш медали тилло, панҷ медали нуқра ва панҷ медали биринҷӣ ба даст оварданд. Ҷавононе, ки дар бозиҳо ҷумҳуриро намояндагӣ мекарданд, бо назардошти ҷоизаҳои махсус, якҷоя 35 ҷоиза ба даст оварданд.Ғайр аз ин, як лоиҳа аз Тоҷикистон ҷоизаи Авруосиёро ба даст овард. Назрихӯҷа Сайдалиев бо лоиҳаи худ "Технологияи Авруосиё" дар бахши "Пулҳои дӯстӣ" ҷоизаро ба даст овард. Ин мусобиқаи байналмилалии даставӣ барои хонандагони мактабҳо дар соҳаи технологияҳои иттилоотӣ ва омӯзиши касбӣ мебошад, ки аз соли 2022 инҷониб ҳар сол дар Душанбе баргузор мешавад.Барнома барои муайян кардани майлҳои гуногун дар кӯдакон, аз ҷумла малакаҳои эҷодӣ, муҳандисӣ ва амалӣ, равона шудааст. Ғайр аз ин, ин лоиҳа ба хонандагони синфҳои 5-10 дар интихоби касбҳои оянда кӯмак мекунад ва ҳар касе, ки манфиатдор аст, метавонад дар он иштирок кунад.Аз соҳаи сохтмон то мораторийМоҳи октябр дар ҳаёти ҷамъиятии Тоҷикистон низ рӯйдодҳои ҷолиби зиёде ба амал омаданд, ки таваҷҷӯҳи мардумро ба худ ҷалб карданд.Яке аз баҳсҳои бештар пешниҳоди Бонки Осиёии Рушд дар бораи баланд бардоштани синни нафақа буд. Дар дурнамои дарозмуддат, таҳлилгарони бонк ду вариантро пешниҳод мекунанд: ё баланд бардоштани синни нафақа аз 58 то 63 барои занон, ё баробар кардани он барои ҳамаи шаҳрвандон то 65. Ин ниҳоди молиявии байналмилалӣ иддао дорад, ки ин ба Тоҷикистон дар коҳиш додани бори демографӣ ба иқтисодиёт дар мӯҳлати дарозмуддат кӯмак мекунад.Барои пешгирӣ аз тахминҳо, мақомоти кишвар зуд ба ин ташаббуси эҳтимолан номатлуб ва баҳсбарангез посух доданд. Агентии суғуртаи иҷтимоии Тоҷикистон ба мардум хотиррасон кард, ки Тоҷикистон"кишвари ҷавон" аст ва зарурате барои баланд бардоштани синни нафақа вуҷуд надорад ва таъкид мекунад, ки пешниҳоди созмони ғарбӣ танҳо тавсиявӣ аст.Коршиносони тоҷик қайд карданд, ки пешниҳоди БОР эҳтимолан ба "баробарии гендерӣ" алоқаманд аст. Аммо, дар Тоҷикистон ин масъала мушкили фаврӣ ҳисобида намешавад, зеро 70% занон хонашин мебошанд.Худи кишвар дорои потенсиали бузурги демографӣ аст, аз ин рӯ, мушкили асосӣ на аз ҳад зиёд будани нафақахӯрон, балки норасоии ҷойҳои кории босифат барои ҷавонон аст. Аз ин рӯ, татбиқи чунин меъёрҳо дар кишваре, ки синни миёнаи онҳо ҳамагӣ тақрибан 25 сол аст, ба назар чунин мерасад, ки як кӯшиши бемаънӣ барои табобати як гурӯҳи солим бо доруҳое, ки барои пиршавии Аврупо пешбинӣ шудаанд, ба назар мерасад.Рӯйдоди дигари муҳим дар моҳи октябр тамдиди мораторияи санҷишҳои тиҷорати хурду миёна буд, ки аз ҷониби Раҳмон имзо гардид. Тибқи фармони президент, он то 1 январи соли 2029 давом мекунад ва ба ҳама намудҳои санҷишҳои тиҷоратӣ, ба истиснои санҷишҳои андоз, дахл дорад. Аз соли 2008 то 2026, Тоҷикистон панҷ маротиба ба санҷишҳои тиҷоратӣ мораторий эълон кардааст.Ба гуфтаи хадамоти матбуоти президент, ин тадбир барои "тақвияти иқтидори саноатӣ ва содиротии ҷумҳурӣ, аз байн бурдани санҷишҳои беасос ва такрорӣ ва фароҳам овардани муҳити мусоид барои соҳибкорӣ ва сармоягузорӣ" андешида мешавад.Ғайр аз ин, дар моҳи октябр, Тоҷикистон сохтмон ва таҷдиди якчанд шоҳроҳҳо ва марказҳои бузурги нақлиётиро оғоз кард, ки сокинон солҳои тӯлонӣ интизори он буданд, зеро интизор меравад, ки онҳо бехатарии роҳро беҳтар кунанд ва бандшавии ҳаракати нақлиётро коҳиш диҳанд.Ҳамин тариқ, дар Душанбе оғози бозсозии бузурги хиёбони Саъдии Шерозӣ эълон шуд, ки онро шахсан президенти кишвар ва шаҳрдор оғоз карданд. Роҳ то ҳашт хат васеъ карда мешавад, гузаргоҳи дуошёна сохта мешавад ва пуле, ки қаблан бо номи "Мостопоезд" маъруф буд, аз нав сохта мешавад. Ба нақша гирифта шудааст, ки ин кор дар се сол ба анҷом расад. Интизор меравад, ки ин гузаргоҳҳо танбашавии ҳаракати нақлиётро коҳиш ва гузаришинақлиётро афзоиш медиҳанд.Ғайр аз ин, дар ноҳияи Ваҳдат бозсозии бузурги роҳи Ваҳдат-Обигарм ба нақша гирифта шудааст. Шоҳроҳи духатта 70 км дарозӣ хоҳад дошт. Лоиҳа инчунин сохтмони 16,6 км гузаргоҳҳои пиёдагард, насби 1850 аломати роҳ ва насби 1,5 км монеаҳои муҳофизатиро дар бар мегирад. Ба нақша гирифта шудааст, ки ин кор дар давоми 1,5 сол ба анҷом мерасад.Сохтмони роҳ ягона хабари муҳим дар рушди инфрасохторӣ ва иҷтимоии Тоҷикистон нест. Дар охири моҳи октябр дар Душанбе як маркази бузурги пешгирии аутизми кӯдакона кушода шуд, ки ин як қадами муҳим барои аз байн бурдани ин мушкилот барои волидон ва кӯдакон буд. Тибқи иттилои хадамоти матбуотии маъмурияти шаҳр, Раҳмон ва Рустам Эмомалӣ шахсан дар маросими ифтитоҳ ширкат варзиданд ва инчунин лоиҳаи сохтмони бинои махсус барои Маркази трансплантатсияи узвҳо ва бофтаҳоро тафтиш карданд.Бо як сархатХадамоти матбуоти парлумон хабар дод, ки вакилони парлумони Тоҷикистон Оинномаи Додгоҳи Байналмилалии Ҷиноиро баррасӣ ва "қарори мувофиқро" дар бораи қатъ кардани Оинномаи Додгоҳи Байналмилалии Ҷиноӣ қабул карданд. Сабаби эҳтимолии бозхонд иттиҳоми Иттиҳоди Аврупо дар соли 2025 нисбати мақомоти кишвар буд, ки қарори боздошти Владимир Путинро аз ҷониби Додгоҳи Байналмилалии Ҷиноӣ иҷро накардаанд.Тоҷикистон ва Эрон маҳдудиятҳои раводидро барои шаҳрвандони ҳарду кишвар пурра бекор карданд. Шиносномаҳои хориҷӣ имкони вуруд, баромадан ва будубош дар ҷумҳурии дигарро то 30 рӯз дар давоми 3 моҳдоранд. Низоми нав ба ҳамаи гузаргоҳҳои марзӣ, аз ҷумла гузаргоҳҳои заминӣ ва фурудгоҳҳои байналмилалӣ татбиқ мешавад, дар ҳоле ки қаблан низоми бе раводид танҳо ба мусофирони парвозҳои Душанбе-Теҳрон татбиқ мешуд.Тоҷикистон Кодекси нави экологӣ қабул кард, ки принсипи "ифлоскунанда пардохт мекунад"-ро муқаррар мекунад ва талаботи навро барои идоракунии партовҳо, арзёбии рақамии экологӣ, мутобиқшавӣ ба иқлим ва дастрасии мардум ба маълумоти экологӣ ҷорӣ мекунад. Бахусус, он барои ифлосшавӣ пардохти панҷкарата муқаррар мекунад. Қонун дастрасии озодро ба маълумоти экологӣ таъмин мекунад.Тоҷикистон ҷазоро барои қочоқи ғайриқонунии сигорҳои электронӣ сахттар кард. Тибқи тағйироти қабулшуда ба Кодекси ҷиноятӣ, вайронкунии такрории маҳдудиятҳо оид ба воридоти онҳо метавонад боиси ҷарима ва дар баъзе ҳолатҳо, маҳрумият аз озодӣ ба муҳлати то панҷ сол гардад.Бори аввал ҳукумат синну соли ҳадди ақали муҳоҷирати меҳнатиро муқаррар кард. Тибқи таҳрири нави қонун, шаҳрвандони Тоҷикистон танҳо пас аз расидан ба синни 18-солагӣ метавонанд барои кор ба хориҷа сафар кунанд. Ғайр аз ин, давлат вазифадор аст, ки ба баргардонидани ҷасадҳои шаҳрвандоне, ки дар хориҷа фавтидаанд, мусоидат кунад.
https://t.me/Sputnik_Tajikistan/62204
https://sputnik.tj/20261101/tojikiston-eron-iqtidor-tijorat-iqtisod-amali-1081707232.html
https://sputnik.tj/20261028/sanjish-subekt-sohibkor-moratoriy-tojikiston-1081583834.html
https://sputnik.tj/20261018/tojikiston-furush-sigor-elektroni-man-1081299764.html
Sputnik Тоҷикистон
info@sputnik.tj
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
Sputnik Тоҷикистон
info@sputnik.tj
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Хабарҳо
tg_TJ
Sputnik Тоҷикистон
info@sputnik.tj
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Sputnik Тоҷикистон
info@sputnik.tj
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
дар тоҷикистон, эмомалӣ раҳмон, иқтисод, сиёсат , иҷтимоъ, навигариҳои варзиши тоҷикистон, таҳлил, сҳш
дар тоҷикистон, эмомалӣ раҳмон, иқтисод, сиёсат , иҷтимоъ, навигариҳои варзиши тоҷикистон, таҳлил, сҳш
Моҳи гузашта бо рӯйдодҳои муҳими сиёсӣ ва вохӯриҳои байналмилалӣ хотирмон шуд ва дар ҳаёти ҷамъиятӣ бо хабарҳои пурсарусадо дар бораи эҳтимоли афзоиши синни нафақа ва таъсиси феҳристи ҷодугарон дар ёдҳо хоҳад монд.
Sputnik Тоҷикистон дар бораи ин ва дигар рӯйдодҳои назарраси моҳи октябр нақл мекунад.
Яке аз муҳимтарин рӯйдодҳои сиёсӣ барои Тоҷикистон анҷоми раёсати он дар Созмони Ҳамкории Шанхай буд, ки дар ҷаласаи 25-солагии Шӯрои сарони ҳукуматҳои СҲШ, ки 20 октябр дар Душанбе баргузор шуд, ҷамъбаст карда шуд.
Яке аз мавзӯъҳои асосии мулоқот густариши ҳамкории тиҷоратӣ ва иқтисодӣ, сармоягузорӣ, ҳамкории саноатӣ ва робитаҳои логистикӣ буд. Ҳамин тариқ, ҷонибҳо афзоиши босуръати тиҷорати мутақобила ва гузариши васеъ ба ҳисоббаробаркуниҳо бо асъори миллиро қайд карданд.
Масалан, сарвазири Русия Михаил Мишустин қайд кард, ки гардиши тиҷоратии Русия бо кишварҳои узви СҲШ дар соли 2025 ба 30 триллион рубли рекордӣ расид ва дар нимаи аввали соли 2026 боз 18% афзоиш ёфт.
Дар ҳамин ҳол, сарвазири Тоҷикистон Қоҳир Расулзода изҳор дошт, ки кишварҳои ин созмон беш аз 70%-и гардиши тиҷорати хориҷии кишварро ташкил медиҳанд, аммо таъкид кард, ки сарфи назар аз афзоиши тиҷорат, имконоти сармоягузории муштарак ба қадри кофӣ амалӣ нашудааст.
Барои ҳалли ин масъала, ҷонибҳо як қатор чораҳоро пешниҳод карданд. Аввалан, таъсиси Бонки рушди СҲШ, ки қароргоҳи он дар Қазоқистон ҷойгир карда мешавад, ба нақша гирифта шудааст. Дуюм, содда кардани расмиёти нақлиёт ва бартараф кардани монеаҳои тиҷоратӣ. Сеюм, рақамикунонии бештар тавассути муттаҳид кардани сармоя ва талошҳои ду ё се кишвар.
Пас аз ҷаласа, иштирокчиёни СҲШ бастаи ҳуҷҷатҳоро қабул карданд, аз ҷумла нақшаи амал то соли 2030 барои рушди ҳамкориҳои бисёрҷонибаи тиҷоратӣ ва иқтисодӣ, консепсияи платформаи рақамӣ барои нақлиёти бисёрмодалии байналмилалӣ ва низомнома барои пойгоҳи додаҳои лоиҳаҳои сармоягузории саноатӣ.
Дар моҳи октябр, президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон якчанд сафарҳои муҳимро анҷом дод, ки барои намояндагии кишвар дар саҳнаи байналмилалӣ муҳим буданд.
8 октябр, ӯ ба Туркманистон сафар кард ва дар он ҷо дар ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои ИДМ иштирок кард. Пас аз ҷаласа тақрибан 15 ҳуҷҷат, аз ҷумла изҳороти муштарак дар бораи 35-умин солгарди таъсиси Иттиҳод ва ҳуҷҷат дар бораи ҳифзи хотираи таърихӣ ба имзо расид.
Як ҳафта пас, Раҳмон барои иштирок дар ҷаласаи7-уми Конфронси ҳамкорӣ ва чораҳои эътимод дар Осиё ба Боку омад. Дар он ҷо, ӯ бо президенти Озарбойҷон Илҳом Алиев музокирот анҷом дод ва ҷонибҳо ба мувофиқа расиданд, ки дар соли 2030 дар кишварҳои ИДМ барӯйхатгирии аҳолӣ баргузор шавад.
Рӯзи дигар, Раҳмон ба Ереван сафар кард ва дар он ҷо дар Конфронси 17-уми ҷонибҳои Конвенсияи чаҳорчӯбаи СММ оид ба гуногунии биологӣ иштирок кард ва таъкид намуд, ки Тоҷикистон ба ҳифзи намудҳои нодир ва зери хатари нобудшавӣ қарордоштаи наботот ва ҳайвонот дар Осиёи Марказӣ диққати доимӣ медиҳад.
Рӯйдоди дигари муҳими дипломатӣ сӯҳбати телефонӣ бо президенти Русия Владимир Путин буд. Дар ҷараёни сӯҳбат президентҳо дурнамои ҳамкориҳои байни Маскав ва Душанберо баррасӣ карданд.
"Ҳарду ҷониб аз сатҳи баланди шарикии стратегӣ ва иттифоқии Русия ва Тоҷикистон изҳори қаноатмандӣ карданд", - хабар дод хадамоти матбуоти Кремл.
Дар муносибатҳои Тоҷикистону Эрон низ таҳаввулоти зиёде ба амал омадаанд. Дар аввали моҳи октябр маҳдудиятҳои раводид байни кишварҳо комилан бекор карда шуданд. Акнун шиносномаҳои хориҷӣ вуруд, хуруҷ ва будубош дар қаламрави ҷумҳурии дигарро ба мӯҳлати 30 рӯз дар се моҳро имкон медиҳанд. Ин режими нав дарҳамаи гузаргоҳҳои марзӣ, аз ҷумла гузаргоҳҳои заминӣ ва фурудгоҳҳои байналмилалӣ татбиқ мешавад, дар ҳоле ки қаблан режими бе раводид танҳо ба мусофироне, ки байни Душанбе ва Теҳрон парвоз мекарданд, дахл дошт.
Дар рӯзи бекор кардани раводид, Эмомалӣ Раҳмон ва Масъуд Пизишкиён сӯҳбати телефонӣ анҷом доданд, ки дар он президентҳо рушди муносибатҳои байни ҷумҳуриҳоро баррасӣ карданд.
Муоширот дар сатҳи баланд байни Душанбе ва Теҳрон бо ин тамом нашуданд, зеро 20 октябр, ноиби аввали президенти Эрон Муҳаммад Ризо Ориф барои нишасти СҲШ ба пойтахти Тоҷикистон омад. Эмомалӣ Раҳмон шахсан ӯро дар Қасри Миллат қабул карда, аҳамияти узвияти Эронро дар СҲШ таъкид кард. Ориф, дар навбати худ, даъват кард, ки асъори миллӣ дар ҳисоббаробаркуниҳои мутақобила байни аъзои созмон фаъолтар истифода шавад, ки зоҳиран барои коҳиш додани вобастагӣ аз доллар, тавре ки қаблан Русия ва Чин пешниҳод карда буданд, пешбинӣ шудааст.
"Мо бояд аз асъори миллӣ барои кам кардани хатари таҳдидҳои беруна ба низомҳои бонкӣ бештар истифода барем. Мо мехоҳем, ки дар ин самтҳо барои кишварҳои худ заминаи устувор эҷод кунем", - таъкид кард ӯ.
Ғалабаҳои байналмилалии Тоҷикистон
Намояндагони Тоҷикистон дар якчанд мусобиқаҳои байналмилалӣ ҷоизаҳои зиёдеро ба даст овардаанд.
Масалан, ҷумҳурӣ дар Бозиҳои 20-уми Делфии кишварҳои ИДМ - мусобиқаи бузурги байналмилалӣ барои истеъдодҳои ҷавон дар соҳаҳои санъат ва таҳқиқоти илмӣ ғолиб омад.
Тибқи иттилои Вазорати фарҳанги Тоҷикистон, санъаткорондар маҷмӯъ 16 медал, аз ҷумла шаш медали тилло, панҷ медали нуқра ва панҷ медали биринҷӣ ба даст оварданд. Ҷавононе, ки дар бозиҳо ҷумҳуриро намояндагӣ мекарданд, бо назардошти ҷоизаҳои махсус, якҷоя 35 ҷоиза ба даст оварданд.
Ғайр аз ин, як лоиҳа аз Тоҷикистон ҷоизаи Авруосиёро ба даст овард. Назрихӯҷа Сайдалиев бо лоиҳаи худ "Технологияи Авруосиё" дар бахши "Пулҳои дӯстӣ" ҷоизаро ба даст овард. Ин мусобиқаи байналмилалии даставӣ барои хонандагони мактабҳо дар соҳаи технологияҳои иттилоотӣ ва омӯзиши касбӣ мебошад, ки аз соли 2022 инҷониб ҳар сол дар Душанбе баргузор мешавад.
Барнома барои муайян кардани майлҳои гуногун дар кӯдакон, аз ҷумла малакаҳои эҷодӣ, муҳандисӣ ва амалӣ, равона шудааст. Ғайр аз ин, ин лоиҳа ба хонандагони синфҳои 5-10 дар интихоби касбҳои оянда кӯмак мекунад ва ҳар касе, ки манфиатдор аст, метавонад дар он иштирок кунад.
Аз соҳаи сохтмон то мораторий
Моҳи октябр дар ҳаёти ҷамъиятии Тоҷикистон низ рӯйдодҳои ҷолиби зиёде ба амал омаданд, ки таваҷҷӯҳи мардумро ба худ ҷалб карданд.
Яке аз баҳсҳои бештар пешниҳоди Бонки Осиёии Рушд дар бораи баланд бардоштани синни нафақа буд. Дар дурнамои дарозмуддат, таҳлилгарони бонк ду вариантро пешниҳод мекунанд: ё баланд бардоштани синни нафақа аз 58 то 63 барои занон, ё баробар кардани он барои ҳамаи шаҳрвандон то 65. Ин ниҳоди молиявии байналмилалӣ иддао дорад, ки ин ба Тоҷикистон дар коҳиш додани бори демографӣ ба иқтисодиёт дар мӯҳлати дарозмуддат кӯмак мекунад.
Барои пешгирӣ аз тахминҳо, мақомоти кишвар зуд ба ин ташаббуси эҳтимолан номатлуб ва баҳсбарангез посух доданд. Агентии суғуртаи иҷтимоии Тоҷикистон ба мардум хотиррасон кард, ки Тоҷикистон"кишвари ҷавон" аст ва зарурате барои баланд бардоштани синни нафақа вуҷуд надорад ва таъкид мекунад, ки пешниҳоди созмони ғарбӣ танҳо тавсиявӣ аст.
"Ҳама гуна тағйирот дар синни нафақа, мӯҳлати суғурта ва дигар талаботи ҳуқуқии нафақа бояд мувофиқи тартиби муқаррарнамудаи қонунгузории Тоҷикистон баррасӣ ва қабул карда шаванд ва пас аз эътибор пайдо кардани санади меъёрии ҳуқуқии дахлдор эътибор пайдо кунанд", - қайд кард агентӣ.
Коршиносони тоҷик қайд карданд, ки пешниҳоди БОР эҳтимолан ба "баробарии гендерӣ" алоқаманд аст. Аммо, дар Тоҷикистон ин масъала мушкили фаврӣ ҳисобида намешавад, зеро 70% занон хонашин мебошанд.
Худи кишвар дорои потенсиали бузурги демографӣ аст, аз ин рӯ, мушкили асосӣ на аз ҳад зиёд будани нафақахӯрон, балки норасоии ҷойҳои кории босифат барои ҷавонон аст. Аз ин рӯ, татбиқи чунин меъёрҳо дар кишваре, ки синни миёнаи онҳо ҳамагӣ тақрибан 25 сол аст, ба назар чунин мерасад, ки як кӯшиши бемаънӣ барои табобати як гурӯҳи солим бо доруҳое, ки барои пиршавии Аврупо пешбинӣ шудаанд, ба назар мерасад.
Рӯйдоди дигари муҳим дар моҳи октябр тамдиди мораторияи санҷишҳои тиҷорати хурду миёна буд, ки аз ҷониби Раҳмон имзо гардид. Тибқи фармони президент, он то 1 январи соли 2029 давом мекунад ва ба ҳама намудҳои санҷишҳои тиҷоратӣ, ба истиснои санҷишҳои андоз, дахл дорад. Аз соли 2008 то 2026, Тоҷикистон панҷ маротиба ба санҷишҳои тиҷоратӣ мораторий эълон кардааст.
Ба гуфтаи хадамоти матбуоти президент, ин тадбир барои "тақвияти иқтидори саноатӣ ва содиротии ҷумҳурӣ, аз байн бурдани санҷишҳои беасос ва такрорӣ ва фароҳам овардани муҳити мусоид барои соҳибкорӣ ва сармоягузорӣ" андешида мешавад.
Ғайр аз ин, дар моҳи октябр, Тоҷикистон сохтмон ва таҷдиди якчанд шоҳроҳҳо ва марказҳои бузурги нақлиётиро оғоз кард, ки сокинон солҳои тӯлонӣ интизори он буданд, зеро интизор меравад, ки онҳо бехатарии роҳро беҳтар кунанд ва бандшавии ҳаракати нақлиётро коҳиш диҳанд.
Ҳамин тариқ, дар Душанбе оғози бозсозии бузурги хиёбони Саъдии Шерозӣ эълон шуд, ки онро шахсан президенти кишвар ва шаҳрдор оғоз карданд. Роҳ то ҳашт хат васеъ карда мешавад, гузаргоҳи дуошёна сохта мешавад ва пуле, ки қаблан бо номи "Мостопоезд" маъруф буд, аз нав сохта мешавад. Ба нақша гирифта шудааст, ки ин кор дар се сол ба анҷом расад. Интизор меравад, ки ин гузаргоҳҳо танбашавии ҳаракати нақлиётро коҳиш ва гузаришинақлиётро афзоиш медиҳанд.
Ғайр аз ин, дар ноҳияи Ваҳдат бозсозии бузурги роҳи Ваҳдат-Обигарм ба нақша гирифта шудааст. Шоҳроҳи духатта 70 км дарозӣ хоҳад дошт. Лоиҳа инчунин сохтмони 16,6 км гузаргоҳҳои пиёдагард, насби 1850 аломати роҳ ва насби 1,5 км монеаҳои муҳофизатиро дар бар мегирад. Ба нақша гирифта шудааст, ки ин кор дар давоми 1,5 сол ба анҷом мерасад.
Сохтмони роҳ ягона хабари муҳим дар рушди инфрасохторӣ ва иҷтимоии Тоҷикистон нест. Дар охири моҳи октябр дар Душанбе як маркази бузурги пешгирии аутизми кӯдакона кушода шуд, ки ин як қадами муҳим барои аз байн бурдани ин мушкилот барои волидон ва кӯдакон буд. Тибқи иттилои хадамоти матбуотии маъмурияти шаҳр, Раҳмон ва Рустам Эмомалӣ шахсан дар маросими ифтитоҳ ширкат варзиданд ва инчунин лоиҳаи сохтмони бинои махсус барои Маркази трансплантатсияи узвҳо ва бофтаҳоро тафтиш карданд.
Хадамоти матбуоти парлумон хабар дод, ки вакилони парлумони Тоҷикистон Оинномаи Додгоҳи Байналмилалии Ҷиноиро баррасӣ ва "қарори мувофиқро" дар бораи қатъ кардани Оинномаи Додгоҳи Байналмилалии Ҷиноӣ қабул карданд. Сабаби эҳтимолии бозхонд иттиҳоми Иттиҳоди Аврупо дар соли 2025 нисбати мақомоти кишвар буд, ки қарори боздошти Владимир Путинро аз ҷониби Додгоҳи Байналмилалии Ҷиноӣ иҷро накардаанд.
Тоҷикистон ва Эрон маҳдудиятҳои раводидро барои шаҳрвандони ҳарду кишвар пурра бекор карданд. Шиносномаҳои хориҷӣ имкони вуруд, баромадан ва будубош дар ҷумҳурии дигарро то 30 рӯз дар давоми 3 моҳдоранд. Низоми нав ба ҳамаи гузаргоҳҳои марзӣ, аз ҷумла гузаргоҳҳои заминӣ ва фурудгоҳҳои байналмилалӣ татбиқ мешавад, дар ҳоле ки қаблан низоми бе раводид танҳо ба мусофирони парвозҳои Душанбе-Теҳрон татбиқ мешуд.
Тоҷикистон Кодекси нави экологӣ қабул кард, ки принсипи "ифлоскунанда пардохт мекунад"-ро муқаррар мекунад ва талаботи навро барои идоракунии партовҳо, арзёбии рақамии экологӣ, мутобиқшавӣ ба иқлим ва дастрасии мардум ба маълумоти экологӣ ҷорӣ мекунад. Бахусус, он барои ифлосшавӣ пардохти панҷкарата муқаррар мекунад. Қонун дастрасии озодро ба маълумоти экологӣ таъмин мекунад.
Тоҷикистон ҷазоро барои қочоқи ғайриқонунии сигорҳои электронӣ сахттар кард. Тибқи тағйироти қабулшуда ба Кодекси ҷиноятӣ, вайронкунии такрории маҳдудиятҳо оид ба воридоти онҳо метавонад боиси ҷарима ва дар баъзе ҳолатҳо, маҳрумият аз озодӣ ба муҳлати то панҷ сол гардад.
Бори аввал ҳукумат синну соли ҳадди ақали муҳоҷирати меҳнатиро муқаррар кард. Тибқи таҳрири нави қонун, шаҳрвандони Тоҷикистон танҳо пас аз расидан ба синни 18-солагӣ метавонанд барои кор ба хориҷа сафар кунанд. Ғайр аз ин, давлат вазифадор аст, ки ба баргардонидани ҷасадҳои шаҳрвандоне, ки дар хориҷа фавтидаанд, мусоидат кунад.
