https://sputnik.tj/20260508/ashurov-tojikon-vatani-begona-najangidand-oyandai-himoyat-1077401326.html
Ашуров: Тоҷикон барои "ватани бегона" наҷангиданд - онҳо ояндаи худро ҳимоят карданд
Ашуров: Тоҷикон барои "ватани бегона" наҷангиданд - онҳо ояндаи худро ҳимоят карданд
Sputnik Тоҷикистон
Коршиноси аз Ассотсиатсияи байналмилалии таҳсилоти иловагии касбӣ мегӯяд, ки Ҷанги Бузурги Ватанӣ барои тоҷикон ба як озмоиш пурқудрати бародарӣ табдил ёфт
2026-05-08T19:01+0500
2026-05-08T19:01+0500
2026-05-08T19:01+0500
дар тоҷикистон
рӯзи ғалаба
81-солгарди ғалаба дар ҷанги бузурги ватанӣ
ҷанги дуюми ҷаҳонӣ
тоҷикон
https://cdnn1.img.sputnik.tj/img/07ea/05/08/1077400508_0:168:3000:1856_1920x0_80_0_0_6222e2ba7327dd3f25572f71d59702e9.jpg
ДУШАНБЕ, 8 май - Sputnik. Дар Маскав дар Донишгоҳи дӯстии халқҳои Русия ба номи Патрис Лумумба конфронси байналмилалии илмӣ "Ҷанги Бузурги Ватанӣ: Ваҳдати халқҳои Иттиҳоди Шӯравӣ ҳамчун омили пирӯзӣ ва асоси ҳамкории муосир" баргузор шуд.Дар ин чорабинӣ намояндагони ҷомеаи илмӣ, дипломатҳо, коршиносон, шахсиятҳои ҷамъиятӣ, муаллимон ва донишҷӯёне, ки ба ҳифзи хотираи таърихӣ, тақвияти муколама байни миллатҳо ва дарки саҳми муштараки халқҳои Иттиҳоди Шӯравӣ дар Ғалаба бар фашизм манфиатдоранд, ҷамъ омаданд.Ашуров Эмил Акиф оглу - узви шӯрои коршиносони Ассотсиатсияи байналмилалии таҳсилоти иловагии касбӣ дар конфронс дар бораи нақши мардуми Тоҷикистон дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ суханронӣ кард."Ҳангоми суханронӣ дар бораи Ғалабаи Бузург, мо аксар вақт калимаҳои "миллатҳои бародар" ва "як оила"-ро ба забон меорем. Имрӯз ман мехоҳам ба шумо дар бораи қаҳрамонии яке аз ин миллатҳо - мардуми Тоҷикистон нақл кунам. Новобаста аз он ки ҷумҳурӣ аз хатти ҷабҳа дур буд, саҳми он дар шикасти фашизм бузург ва беназир буд. Тоҷикистон дар хатти ҷабҳа ҷангид, дар ақибгоҳ пирӯзӣ ба даст овард ва барои онҳое, ки хонаҳои худро аз даст додаанд, паноҳгоҳи боэътимод гардид", - гуфт Ашуров.Ба гуфтаи вай, аз 1,5 миллион аҳолии ҷумҳурӣ тақрибан 300 000 нафар ба ҷабҳа рафтанд. Дар Тоҷикистон аз ҳар панҷ нафар як нафар силоҳ ба даст гирифт. Қариб 100 000 нафари онҳо дигар ба хона барнагаштанд.Ихтиёриён ва воҳидҳои низомӣТоҷикистониён ихтиёран ба комисариати ҳарбӣ мерафтанд. Танҳо дар ду моҳи аввали ҷанг беш аз 5800 дархости ихтиёрӣ барои рафтан ба ҷанг супорида шуд. Дар байни онҳо занон буданд - 745 дархост танҳо дар Сталинобод (ҳоло Душанбе) буд.Воҳидҳои калони низомӣ дар дохили худи ҷумҳурӣ ташкил карда шуданд. Дивизияҳои савора мавқеи махсус доштанд. Дивизияи 20-уми Савораи Кӯҳӣ, ки дар ҷангҳои Ҷанги Шаҳрвандӣ таҷриба дошт, аввалин шуда моҳи октябри соли 1941 ба ҷабҳа рафт. Дивизияи 104-уми Савора, ки дар Тоҷикистон ташкил шуд. дар муҳорибаҳои Сталинград иштирок кард — беш аз 7000 сарбози он бо медали "Барои мудофиаи Сталинград" мукофотонида шуданд."Мо ҳеҷ гоҳ як ҳолати фирорро надоштем. Тоҷикон ҳамеша бо хоксорӣ, шуҷоат ва итоати бечунучаро ба фармонҳои ҷангии фармондеҳони худ фарқ мекарданд. Ман хотираҳои нектарини ҳамсафарони тоҷики худро абадан дар ёд хоҳам дошт", — иқтибос меорад Ашуров аз хотираҳои генерал-лейтенант Андрей Веденин.Қаҳрамонон дар майдони ҷангДар давраи ҷанг 65 нафар зодаи Тоҷикистон бо унвони Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ сарфароз шуданд ва 19 нафар кавалерҳои пурраи ордени Шӯҳрат шуданд.Ашуров номи ин қаҳрамонон ба ёд овард:Туйчӣ Эрҷигитов сарбози шуҷои тоҷик, иштирокдори Ҷанги Бузурги Ватанӣ ва Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ мебошад. Ӯ дар наздикии Ленинград бо синаи худ нуқтаи оташфишони душманро (ДОТ) пӯшида, корнамоии Александр Матросовро такрор кард ва ҷони ҳамсафонашро наҷот дод.Исмоил Ҳамзалиев, ки аз рӯи касб муаллим ва дар вақти ҷанг тӯпчӣ буд, дар як ҷанг дар наздикии Курск се танки душманро нобуд кард ва аз захмҳои бардоштааш фавтид ва пас аз маргаш унвони Қаҳрамонро гирифт.Саидқул Турдиев, собиқ Комиссари халқии кишоварзии ҶШС Тоҷикистон, ихтиёран ба ҷанг рафт. Дар моҳи октябри соли 1943 ӯ аввалин шуда дарёи Днепр убур кард ва фармондеҳи баталони кушташударо иваз кард ва сарбозонро ба ҳамла роҳбарӣ кард. Ӯ дар ин ҷанг кушта шуд ва дар қабристони Байково дар Киев дафн карда шудааст. Тешабой Одилов, тактирандозе, ки беш аз 120 сарбоз ва афсари душманро, аз ҷумла чор тактирандози олмониро куштааст, дар ҷабҳаи Ленинград ҷангид ва шахсан аз ҷониби Жданов бо ордени Ленин мукофотонида шуд.Мирзо Бобоҷонов, ки дар наздикиаш хумпора таркид ва кар шуда буд, аз тирпарандозӣ бо пулемёташ канор нарафт.Ақибгоҳ – қалъа дар ШарқАммо Ғалаба на танҳо дар хати ҷабҳа ба даст омад. Ба Тоҷикистон зиёда аз 30 корхонаи аз Маскав, Ленинград, Украина ва Беларус кӯчонида шуд. Корхонаҳо ҳангоме, ки деворҳояш сохта мешуд дар берун кор мекарданд.Дар ҷумҳурӣ 29 беморхона, танҳо дар Душанбе 22 беморхона таъсис дода шуд. Садҳо ҳазор маҷрӯҳ аз дасти табибон ва ҳамшираҳои тиббии тоҷик гузаштанд. Ҷумҳурӣ дар давраи ҷанг 3000 ҳамшираи тиббӣ ва кормандони ёрии аввалияро омода кард.Бо вуҷуди норасоии қувваи корӣ, коргарони деҳот ба ҷабҳа 500 000 тонна пахтаи хом, беш аз 100 000 тонна гӯшт ва даҳҳо ҳазор тонна сабзавот ва мева равон карданд.Дар маҷмӯъ, тоҷикистониён ба фонди мудофиа беш аз 1 миллиард рубл саҳм гузоштанд. Ин маблағҳо барои сохтани корвони тонкҳои "Колхозчиёни Тоҷикистон" ва гурӯҳи ҳавопаймоии "Тоҷикистони Шӯравӣ" истифода шуданд. Зиёда аз 150 вагони қатора пур аз маҳсулот - либосҳои гарм, халтаҳои тамоку ва меваҳои хушк – ба ҷабҳа фиристода шуданд. Панҷоҳ вагон ба Ленингради муҳосирашуда равон карда шуд.Тоҷикистон барои даҳҳо ҳазор нафаре, ки хонаҳои худро аз даст дода буданд, хонаи дуюм шуд. Зиёда аз 20 ҳазор сокини Ленингради муҳосирашуда, аз ҷумла кӯдакони ятимхонаҳо, танҳо дар Сталинобод паноҳгоҳ ёфтанд.Баргузории конфронс дар Донишгоҳи дӯстии халқҳои Русия як қадами дигар ба сӯи ҳифзи ҳақиқати таърихӣ дар бораи ҷанг буд ва дар он ягонагии халқҳои Иттиҳоди Шӯравӣ, ки омили ҳалкунандаи ба даст овардани пирӯзӣ шуд, ёдрас шуд.
https://sputnik.tj/20260429/jangi-buzurgi-vatani-jangi-duumi-jahoni-tabdil-nazar-tojikiston-1077176040.html
https://sputnik.tj/20260507/hayotashro-justujui-sarbozon-qissai-sobiqadori-jang-tojikiston-1077365455.html
https://sputnik.tj/20260507/qahramoni-faromushshuda-ijshs-boris-shmelev-1077362430.html
Sputnik Тоҷикистон
info@sputnik.tj
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
Sputnik Тоҷикистон
info@sputnik.tj
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Хабарҳо
tg_TJ
Sputnik Тоҷикистон
info@sputnik.tj
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Sputnik Тоҷикистон
info@sputnik.tj
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
дар тоҷикистон, рӯзи ғалаба, 81-солгарди ғалаба дар ҷанги бузурги ватанӣ, ҷанги дуюми ҷаҳонӣ, тоҷикон
дар тоҷикистон, рӯзи ғалаба, 81-солгарди ғалаба дар ҷанги бузурги ватанӣ, ҷанги дуюми ҷаҳонӣ, тоҷикон
Ашуров: Тоҷикон барои "ватани бегона" наҷангиданд - онҳо ояндаи худро ҳимоят карданд
Коршиноси аз Ассотсиатсияи байналмилалии таҳсилоти иловагии касбӣ мегӯяд, ки Ҷанги Бузурги Ватанӣ барои тоҷикон ба як озмоиш пурқудрати бародарӣ табдил ёфт
ДУШАНБЕ, 8 май - Sputnik. Дар Маскав дар Донишгоҳи дӯстии халқҳои Русия ба номи Патрис Лумумба конфронси байналмилалии илмӣ "Ҷанги Бузурги Ватанӣ: Ваҳдати халқҳои Иттиҳоди Шӯравӣ ҳамчун омили пирӯзӣ ва асоси ҳамкории муосир" баргузор шуд.
Дар ин чорабинӣ намояндагони ҷомеаи илмӣ, дипломатҳо, коршиносон, шахсиятҳои ҷамъиятӣ, муаллимон ва донишҷӯёне, ки ба ҳифзи хотираи таърихӣ, тақвияти муколама байни миллатҳо ва дарки саҳми муштараки халқҳои Иттиҳоди Шӯравӣ дар Ғалаба бар фашизм манфиатдоранд, ҷамъ омаданд.
Ашуров Эмил Акиф оглу - узви шӯрои коршиносони Ассотсиатсияи байналмилалии таҳсилоти иловагии касбӣ дар конфронс дар бораи нақши мардуми Тоҷикистон дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ суханронӣ кард.
"Ҳангоми суханронӣ дар бораи Ғалабаи Бузург, мо аксар вақт калимаҳои "миллатҳои бародар" ва "як оила"-ро ба забон меорем. Имрӯз ман мехоҳам ба шумо дар бораи қаҳрамонии яке аз ин миллатҳо - мардуми Тоҷикистон нақл кунам. Новобаста аз он ки ҷумҳурӣ аз хатти ҷабҳа дур буд, саҳми он дар шикасти фашизм бузург ва беназир буд. Тоҷикистон дар хатти ҷабҳа ҷангид, дар ақибгоҳ пирӯзӣ ба даст овард ва барои онҳое, ки хонаҳои худро аз даст додаанд, паноҳгоҳи боэътимод гардид", - гуфт Ашуров.
Ба гуфтаи вай, аз 1,5 миллион аҳолии ҷумҳурӣ тақрибан 300 000 нафар ба ҷабҳа рафтанд. Дар Тоҷикистон аз ҳар панҷ нафар як нафар силоҳ ба даст гирифт. Қариб 100 000 нафари онҳо дигар ба хона барнагаштанд.
Ихтиёриён ва воҳидҳои низомӣ
Тоҷикистониён ихтиёран ба комисариати ҳарбӣ мерафтанд. Танҳо дар ду моҳи аввали ҷанг беш аз 5800 дархости ихтиёрӣ барои рафтан ба ҷанг супорида шуд. Дар байни онҳо занон буданд - 745 дархост танҳо дар Сталинобод (ҳоло Душанбе) буд.
Воҳидҳои калони низомӣ дар дохили худи ҷумҳурӣ ташкил карда шуданд. Дивизияҳои савора мавқеи махсус доштанд. Дивизияи 20-уми Савораи Кӯҳӣ, ки дар ҷангҳои Ҷанги Шаҳрвандӣ таҷриба дошт, аввалин шуда моҳи октябри соли 1941 ба ҷабҳа рафт. Дивизияи 104-уми Савора, ки дар Тоҷикистон ташкил шуд. дар муҳорибаҳои Сталинград иштирок кард — беш аз 7000 сарбози он бо медали "Барои мудофиаи Сталинград" мукофотонида шуданд.
"Мо ҳеҷ гоҳ як ҳолати фирорро надоштем. Тоҷикон ҳамеша бо хоксорӣ, шуҷоат ва итоати бечунучаро ба фармонҳои ҷангии фармондеҳони худ фарқ мекарданд. Ман хотираҳои нектарини ҳамсафарони тоҷики худро абадан дар ёд хоҳам дошт", — иқтибос меорад Ашуров аз хотираҳои генерал-лейтенант Андрей Веденин.
Қаҳрамонон дар майдони ҷанг
Дар давраи ҷанг 65 нафар зодаи Тоҷикистон бо унвони Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ сарфароз шуданд ва 19 нафар кавалерҳои пурраи ордени Шӯҳрат шуданд.
Ашуров номи ин қаҳрамонон ба ёд овард:
Туйчӣ Эрҷигитов сарбози шуҷои тоҷик, иштирокдори Ҷанги Бузурги Ватанӣ ва Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ мебошад. Ӯ дар наздикии Ленинград бо синаи худ нуқтаи оташфишони душманро (ДОТ) пӯшида, корнамоии Александр Матросовро такрор кард ва ҷони ҳамсафонашро наҷот дод.
Исмоил Ҳамзалиев, ки аз рӯи касб муаллим ва дар вақти ҷанг тӯпчӣ буд, дар як ҷанг дар наздикии Курск се танки душманро нобуд кард ва аз захмҳои бардоштааш фавтид ва пас аз маргаш унвони Қаҳрамонро гирифт.
Саидқул Турдиев, собиқ Комиссари халқии кишоварзии ҶШС Тоҷикистон, ихтиёран ба ҷанг рафт. Дар моҳи октябри соли 1943 ӯ аввалин шуда дарёи Днепр убур кард ва фармондеҳи баталони кушташударо иваз кард ва сарбозонро ба ҳамла роҳбарӣ кард. Ӯ дар ин ҷанг кушта шуд ва дар қабристони Байково дар Киев дафн карда шудааст. Тешабой Одилов, тактирандозе, ки беш аз 120 сарбоз ва афсари душманро, аз ҷумла чор тактирандози олмониро куштааст, дар ҷабҳаи Ленинград ҷангид ва шахсан аз ҷониби Жданов бо ордени Ленин мукофотонида шуд.
Мирзо Бобоҷонов, ки дар наздикиаш хумпора таркид ва кар шуда буд, аз тирпарандозӣ бо пулемёташ канор нарафт.
Аммо Ғалаба на танҳо дар хати ҷабҳа ба даст омад. Ба Тоҷикистон зиёда аз 30 корхонаи аз Маскав, Ленинград, Украина ва Беларус кӯчонида шуд. Корхонаҳо ҳангоме, ки деворҳояш сохта мешуд дар берун кор мекарданд.
Дар ҷумҳурӣ 29 беморхона, танҳо дар Душанбе 22 беморхона таъсис дода шуд. Садҳо ҳазор маҷрӯҳ аз дасти табибон ва ҳамшираҳои тиббии тоҷик гузаштанд. Ҷумҳурӣ дар давраи ҷанг 3000 ҳамшираи тиббӣ ва кормандони ёрии аввалияро омода кард.
Бо вуҷуди норасоии қувваи корӣ, коргарони деҳот ба ҷабҳа 500 000 тонна пахтаи хом, беш аз 100 000 тонна гӯшт ва даҳҳо ҳазор тонна сабзавот ва мева равон карданд.
Дар маҷмӯъ, тоҷикистониён ба фонди мудофиа беш аз 1 миллиард рубл саҳм гузоштанд. Ин маблағҳо барои сохтани корвони тонкҳои "Колхозчиёни Тоҷикистон" ва гурӯҳи ҳавопаймоии "Тоҷикистони Шӯравӣ" истифода шуданд. Зиёда аз 150 вагони қатора пур аз маҳсулот - либосҳои гарм, халтаҳои тамоку ва меваҳои хушк – ба ҷабҳа фиристода шуданд. Панҷоҳ вагон ба Ленингради муҳосирашуда равон карда шуд.
Тоҷикистон барои даҳҳо ҳазор нафаре, ки хонаҳои худро аз даст дода буданд, хонаи дуюм шуд. Зиёда аз 20 ҳазор сокини Ленингради муҳосирашуда, аз ҷумла кӯдакони ятимхонаҳо, танҳо дар Сталинобод паноҳгоҳ ёфтанд.
Баргузории конфронс дар Донишгоҳи дӯстии халқҳои Русия як қадами дигар ба сӯи ҳифзи ҳақиқати таърихӣ дар бораи ҷанг буд ва дар он ягонагии халқҳои Иттиҳоди Шӯравӣ, ки омили ҳалкунандаи ба даст овардани пирӯзӣ шуд, ёдрас шуд.
