https://sputnik.tj/20260506/yod-andeshaho-tojik-dahshatnoktarin-jangi-tarikh-1077339916.html
Дар ёд дошта бошанд, ё андешаҳои як тоҷик дар бораи даҳшатноктарин ҷанги таърих
Дар ёд дошта бошанд, ё андешаҳои як тоҷик дар бораи даҳшатноктарин ҷанги таърих
Sputnik Тоҷикистон
Ҷанги Бузурги Ватанӣ барои наслҳои оянда чи арзише хоҳад дошт: пешниҳоди таҳрифшудаи таблиғоти бешармона ва дурӯғини Ғарб, ё хотираи бузургтарин корнамоии мардуми як замон муттаҳиди шӯравӣ
2026-05-06T18:49+0500
2026-05-06T18:49+0500
2026-05-06T19:42+0500
дар тоҷикистон
рӯзи ғалаба
81-солгарди ғалаба дар ҷанги бузурги ватанӣ
ҷанги дуюми ҷаҳонӣ
иттиҳоди шӯравӣ
таҳлил
https://cdnn1.img.sputnik.tj/img/07ea/05/05/1077317451_0:35:3062:1757_1920x0_80_0_0_e3dadf8027797da9377ce1d50889f54e.jpg
Бобоям дар синни 32-солагӣ ба фронт рафт. Он замон ӯ аллакай зану се фарзанд дошт. Ҳамчун раиси хоҷагии коллективӣ, ӯ аз даъват ба артиш озод буд. Аммо дар он вақт, дар Тоҷикистон, одамон мавқеи расмии худро на барои канорагирӣ аз хидмати ҳарбӣ, балки ҳамчун ёфтани роҳ барои даъват шудан истифода мекарданд.Бобоям ҳамчун фармондеҳи ҳайати пулемётӣ хидмат мекард ва то Будапешт расид, ки дар он ҷо сахт маҷрӯҳ шуд. Ӯ соли 1946 ба хона баргашт. Ман намедонам чаро, аммо бобоям ҳеҷ гоҳ дар бораи он солҳо нақл намекард. Ӯ ҳеҷ гоҳ дар бораи фаъолияти низомии худ, ҳеҷ гоҳ дар бораи ҷанг сӯҳбат намекард ва ба ҳама саволҳои мо дар бораи он ки он чӣ гуна буд, ӯ бо як калима ҷавоб дод: "Даҳшатнок".Танҳо як бор достони ӯ дар бораи замонҳои душвор бештар бештар буд. Ман ҳила сохтам ва қарор додам, ки роҳи дигарро интихоб кунам ва дар бораи лаҳзаи хушбахттарин дар рӯзҳои фронти ӯ пурсидам. Дар чеҳраи пурчини бобоям табассум пайдо шуд ва дурахши чашмони қаҳварангаш аз зери пилкҳои нимпӯшида нишон дод, ки ҳилаи набера кушода шуд.Бо вуҷуди ин, ӯ ҷавоб дод ва ин дарозтарин достони ӯ дар бораи Ҷанги Бузурги Ватанӣ буд. Бобоям аз як умр деҳқон буд ва лаҳзаи хушбахттарин дар рӯзҳои фронти ӯ дар вақти хомӯшии кӯтоҳе, ки баъзан ҳангоми ҷанг рух медиҳад, ба вуқӯъ омад. Полки онҳо он вақт дар Украина ҷойгир буд."Қисми низомии моро барои аз нав таъсис додан ба деҳаи украинӣ интиқол доданд. Дар он деҳа гуфтан мумкин, ки якуним нафар зиндагӣ мекард ва дар атроф як майдони васеъ бо ҳосили ноғундошта буд. Аз ин рӯ, мо як ҳафтаи пурраро барои даравидани гандум сарф кардем. Чунин ҳис мекардем, ки гӯё ба хона баргаштаем. Танҳо як ҳафта, аммо ман онро абадан дар ёд хоҳам дошт. Тирпарронӣ нест, марг нест, танҳо ҳаёти осоишта", - бо табассум нақл кард бобоям.Падарам дар Рӯзи Ғалаба ҳамагӣ 10-сола буд. Аммо ман то ҳол эҳсосоти шадиди ӯро ба наворҳои сиёҳу сафеди Парад дар Майдони Сурх дар ёд дорам, вақте ки сарбозони ғолиб байрақҳои артишҳои фашистиро ба зери девори Кремл партофтанд. "Партоед!" - бо гиря ва дашном бо се забон мекард. Ва ҳатто модари мо, дар он лаҳза ӯро барои дашном сарзаниш накард.Бояд иқрор шавам, ки ҳангоми тамошои филми кӯҳнаи шӯравӣ "Ати-бати, шли солдати" мисли духтар гиря мекардам. Саҳнаеро дар ёд доред, ки сарбози ҷавон ҳангоми дуздидани ду собуни ҷомашӯӣ дастгир шуд?Командири бетаҷрибаи взвод талаб мекунад, ки дузд ба додгоҳи ҳарбӣ дода шавад, аммо як сарбози калонсол мефаҳмонад, ки ҳаёти тамоми оила аз ин собунҳои бадбахт вобаста аст. "Шумо гурусна набудед, рафиқ лейтенанти хурд", - бо андӯҳ мегӯяд ӯ ва командир ногаҳон ҳақиқати сахти ин суханонро дарк мекунад.Шояд аз ҳамин сабаб ман намоиши мактабии худро дар озмуни ҳаваскорон дигар кардам ва ба ҷои шеъри ҷовидони Константин Симонов, шеъре дар бораи ягона муносибати дуруст ба фашистон қироат кардам. Дар хотир доред?"Ҳадди аққал якеро бикушед! Пас, зудтар ӯро бикушед!Ҳарчанд ӯро бубинед, ҳамон қадар бикушед!"Дар он вақт, ин амал чунон ки ҳоло мегӯянд, "аз ҷиҳати сиёсӣ нодуруст" буд. Ман чеҳраҳои ҳайроншудаи ҳакамон ва кафкӯбиҳои танҳои муаллими варзишии мо Екатерина Ивановнаро дар ёд дорам, ҳамшираи бебок аз баталйони тиббӣ, ки "нисфи Аврупоро хазида шудгор карда буд".Фарзандони ман медонанд, ки Иттиҳоди Шӯравӣ пушти фашистонро шикаст ва дар ин раванд тақрибан 30 миллион шаҳрвандони худро аз даст дод. Мушкил дар он аст, ки онҳо инро аз ман меомӯзанд. Инро дигар дар мактаб таълим намедиҳанд. Дар ҳамаи ҷумҳуриҳои пасошӯравӣ, ба истиснои Русия ва Беларус, Ҷанги Бузурги Ватанӣ шармандавор Ҷанги Дуюми Ҷаҳон номида мешавад.Ва касе нест, ки мисли он "командир" (фармондеҳи отряд) аз филми кӯҳнаи шӯравӣ, ба ин сохтакорони нави таърихи Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ ошкоро эълон кунад: "Шумо ҷанг накардаед, ҷанобон..."Шояд аз ҳамин сабаб насли имрӯзаи "телефонӣ" бо шавқ сюжети печидаи "Бозии тахтҳо"-ро, ки бо мегасохтакориҳои махсус такмил дода шудааст, пайгирӣ мекунад. Аммо ҳатто дар ин офаридаи бешубҳа дурахшони Ҷорҷ Мартин, агар кас хоҳад, ҳақиқатро пайдо карда метавонад."Фаромӯш кардан... Бо фаромӯш кардани худ, таърихи худ, мо аз одамон ба ҳайвон табдил меёбем." Самуэл Тарли.
https://sputnik.tj/20260505/khotira-jangi-buzurgi-vatani-tojikiston-1077312299.html
https://sputnik.tj/20260429/jangi-buzurgi-vatani-jangi-duumi-jahoni-tabdil-nazar-tojikiston-1077176040.html
иттиҳоди шӯравӣ
Sputnik Тоҷикистон
info@sputnik.tj
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
Неъмати Саид
https://cdnn1.img.sputnik.tj/img/07ea/04/0e/1076834547_0:0:1024:1024_100x100_80_0_0_0162558bcc2949a82c6227d9c13cc89b.png
Неъмати Саид
https://cdnn1.img.sputnik.tj/img/07ea/04/0e/1076834547_0:0:1024:1024_100x100_80_0_0_0162558bcc2949a82c6227d9c13cc89b.png
Хабарҳо
tg_TJ
Sputnik Тоҷикистон
info@sputnik.tj
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Sputnik Тоҷикистон
info@sputnik.tj
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Неъмати Саид
https://cdnn1.img.sputnik.tj/img/07ea/04/0e/1076834547_0:0:1024:1024_100x100_80_0_0_0162558bcc2949a82c6227d9c13cc89b.png
дар тоҷикистон, рӯзи ғалаба, 81-солгарди ғалаба дар ҷанги бузурги ватанӣ, ҷанги дуюми ҷаҳонӣ, иттиҳоди шӯравӣ, таҳлил
дар тоҷикистон, рӯзи ғалаба, 81-солгарди ғалаба дар ҷанги бузурги ватанӣ, ҷанги дуюми ҷаҳонӣ, иттиҳоди шӯравӣ, таҳлил
Дар ёд дошта бошанд, ё андешаҳои як тоҷик дар бораи даҳшатноктарин ҷанги таърих
18:49 06.05.2026 (Навсозишуда: 19:42 06.05.2026) Эксклюзив
Ҷанги Бузурги Ватанӣ барои наслҳои оянда чи арзише хоҳад дошт: пешниҳоди таҳрифшудаи таблиғоти бешармона ва дурӯғини Ғарб, ё хотираи бузургтарин корнамоии мардуми як замон муттаҳиди шӯравӣ
Бобоям дар синни 32-солагӣ ба фронт рафт. Он замон ӯ аллакай зану се фарзанд дошт. Ҳамчун раиси хоҷагии коллективӣ, ӯ аз даъват ба артиш озод буд. Аммо дар он вақт, дар Тоҷикистон, одамон мавқеи расмии худро на барои канорагирӣ аз хидмати ҳарбӣ, балки ҳамчун ёфтани роҳ барои даъват шудан истифода мекарданд.
Бобоям ҳамчун фармондеҳи ҳайати пулемётӣ хидмат мекард ва то Будапешт расид, ки дар он ҷо сахт маҷрӯҳ шуд. Ӯ соли 1946 ба хона баргашт. Ман намедонам чаро, аммо бобоям ҳеҷ гоҳ дар бораи он солҳо нақл намекард. Ӯ ҳеҷ гоҳ дар бораи фаъолияти низомии худ, ҳеҷ гоҳ дар бораи ҷанг сӯҳбат намекард ва ба ҳама саволҳои мо дар бораи он ки он чӣ гуна буд, ӯ бо як калима ҷавоб дод: "Даҳшатнок".
Танҳо як бор достони ӯ дар бораи замонҳои душвор бештар бештар буд. Ман ҳила сохтам ва қарор додам, ки роҳи дигарро интихоб кунам ва дар бораи лаҳзаи хушбахттарин дар рӯзҳои фронти ӯ пурсидам. Дар чеҳраи пурчини бобоям табассум пайдо шуд ва дурахши чашмони қаҳварангаш аз зери пилкҳои нимпӯшида нишон дод, ки ҳилаи набера кушода шуд.
Бо вуҷуди ин, ӯ ҷавоб дод ва ин дарозтарин достони ӯ дар бораи Ҷанги Бузурги Ватанӣ буд. Бобоям аз як умр деҳқон буд ва лаҳзаи хушбахттарин дар рӯзҳои фронти ӯ дар вақти хомӯшии кӯтоҳе, ки баъзан ҳангоми ҷанг рух медиҳад, ба вуқӯъ омад. Полки онҳо он вақт дар Украина ҷойгир буд.
"Қисми низомии моро барои аз нав таъсис додан ба деҳаи украинӣ интиқол доданд. Дар он деҳа гуфтан мумкин, ки якуним нафар зиндагӣ мекард ва дар атроф як майдони васеъ бо ҳосили ноғундошта буд. Аз ин рӯ, мо як ҳафтаи пурраро барои даравидани гандум сарф кардем. Чунин ҳис мекардем, ки гӯё ба хона баргаштаем. Танҳо як ҳафта, аммо ман онро абадан дар ёд хоҳам дошт. Тирпарронӣ нест, марг нест, танҳо ҳаёти осоишта", - бо табассум нақл кард бобоям.
Падарам дар Рӯзи Ғалаба ҳамагӣ 10-сола буд. Аммо ман то ҳол эҳсосоти шадиди ӯро ба наворҳои сиёҳу сафеди Парад дар Майдони Сурх дар ёд дорам, вақте ки сарбозони ғолиб байрақҳои артишҳои фашистиро ба зери девори Кремл партофтанд. "Партоед!" - бо гиря ва дашном бо се забон мекард. Ва ҳатто модари мо, дар он лаҳза ӯро барои дашном сарзаниш накард.
Бояд иқрор шавам, ки ҳангоми тамошои филми кӯҳнаи шӯравӣ "Ати-бати, шли солдати" мисли духтар гиря мекардам. Саҳнаеро дар ёд доред, ки сарбози ҷавон ҳангоми дуздидани ду собуни ҷомашӯӣ дастгир шуд?
Командири бетаҷрибаи взвод талаб мекунад, ки дузд ба додгоҳи ҳарбӣ дода шавад, аммо як сарбози калонсол мефаҳмонад, ки ҳаёти тамоми оила аз ин собунҳои бадбахт вобаста аст. "Шумо гурусна набудед, рафиқ лейтенанти хурд", - бо андӯҳ мегӯяд ӯ ва командир ногаҳон ҳақиқати сахти ин суханонро дарк мекунад.
Шояд аз ҳамин сабаб ман намоиши мактабии худро дар озмуни ҳаваскорон дигар кардам ва ба ҷои шеъри ҷовидони Константин Симонов, шеъре дар бораи ягона муносибати дуруст ба фашистон қироат кардам. Дар хотир доред?
"Ҳадди аққал якеро бикушед! Пас, зудтар ӯро бикушед!
Ҳарчанд ӯро бубинед, ҳамон қадар бикушед!"
Дар он вақт, ин амал чунон ки ҳоло мегӯянд, "аз ҷиҳати сиёсӣ нодуруст" буд. Ман чеҳраҳои ҳайроншудаи ҳакамон ва кафкӯбиҳои танҳои муаллими варзишии мо Екатерина Ивановнаро дар ёд дорам, ҳамшираи бебок аз баталйони тиббӣ, ки "нисфи Аврупоро хазида шудгор карда буд".
Фарзандони ман медонанд, ки Иттиҳоди Шӯравӣ пушти фашистонро шикаст ва дар ин раванд тақрибан 30 миллион шаҳрвандони худро аз даст дод. Мушкил дар он аст, ки онҳо инро аз ман меомӯзанд. Инро дигар дар мактаб таълим намедиҳанд. Дар ҳамаи ҷумҳуриҳои пасошӯравӣ, ба истиснои Русия ва Беларус, Ҷанги Бузурги Ватанӣ шармандавор Ҷанги Дуюми Ҷаҳон номида мешавад.
Ва касе нест, ки мисли он "командир" (фармондеҳи отряд) аз филми кӯҳнаи шӯравӣ, ба ин сохтакорони нави таърихи Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ ошкоро эълон кунад: "Шумо ҷанг накардаед, ҷанобон..."
Шояд аз ҳамин сабаб насли имрӯзаи "телефонӣ" бо шавқ сюжети печидаи "Бозии тахтҳо"-ро, ки бо мегасохтакориҳои махсус такмил дода шудааст, пайгирӣ мекунад. Аммо ҳатто дар ин офаридаи бешубҳа дурахшони Ҷорҷ Мартин, агар кас хоҳад, ҳақиқатро пайдо карда метавонад.
"Фаромӯш кардан... Бо фаромӯш кардани худ, таърихи худ, мо аз одамон ба ҳайвон табдил меёбем." Самуэл Тарли.
