ДУШАНБЕ, 3 фев – Sputnik. Моҳи аввали соли 2026 вақти баҳодиҳии фаъолияти Тоҷикистон буд - ҳам барои ҳукумат, ҳам барои оҷонсиҳои раддабандии ҷаҳонӣ ва ҳам барои шаҳрвандони оддӣ. Баъзе хабарҳо дар моҳи январ бешубҳа рӯҳбаландкунанда буданд - насб кардани муҷассамаи "бозраси шоҳбурут" Мулло Нуров, имконияти фурӯши барқ ба давлат ва афзоиши нишондиҳандаҳои иқтисодӣ.
Дигар хабарҳо баръакс барои мақомот ва ҳам ҷомеа нигаронии ҷиддӣ доранд. Инҳо тамоюли афзоиши ҷинояткории ноболиғон дар Душанбе ва минтақаҳо, инчунин низоъҳо ва тирпаррониҳои идомаёбанда дар марзи Тоҷикистону Афғонистон мебошанд. Ин ва дигар рӯйдодҳои муҳими моҳи январ дар матлаби Sputnik Тоҷикистон инъикос ёфтаанд.
Ҳукумат дар бораи натиҷаҳои сол ва афзалиятҳо барои соли 2026
Охири моҳ ҷаласаи ҳукумат таҳти раёсати президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон баргузор гардид. Дар ин ҷаласа вазорату сохторҳо, идораҳои калидӣ ва оҷонсиҳои давлатӣ дар бораи фаъолияти худ дар соли гузашта гузориш дода, нақшаҳои худро барои соли 2026 муайян карданд.
Аз нигоҳи нишондиҳандаҳои макроиқтисодӣ ва буҷа, ММД дар ин сол аз 176,9 миллиард сомонӣ гузашт, афзоиши иқтисодӣ ба 8,4% расид ва сатҳи таваррум то 3,5% коҳиш ёфт. Даромадҳои буҷа 60,3 миллиард сомониро ташкил доданд, ки 7 миллиард нисбат ба нақша зиёдтар аст ва сармоягузории асосӣ ба 28,7 миллиард сомонӣ (+23% нисбат ба соли 2024) афзоиш ёфт.
Дар мавриди рушди саноат, то соли 2025 дар Тоҷикистон 400 корхонаи нав ба кор андохта шуданд, ки ба афзоиши 22,1% дар истеҳсолоти саноатӣ ва таъсиси 17,000 ҷойҳои корӣ мусоидат карданд. Дар бахши энергетика сенздаҳ лоиҳаи сармоягузории давлатӣ ба маблағи 14,9 миллиард сомонӣ амалӣ карда шуданд. Дар соҳаи кишоварзӣ ҳаҷми умумии истеҳсолот аз 84,6 миллиард сомонӣ гузашт, ки афзоиши 9,5%-ро ташкил дод.
Дастовардҳо дар соҳаи иҷтимоӣ низ ба ҳамин андоза назаррас буданд. Дар соли 2025 дар кишвар 214 мактаби нав ва биноҳои иловагӣ барои 99 000 хонанда сохта шуданд ва шумораи муассисаҳои томактабӣ ба 795 адад расид. Барои рушди соҳаи тандурустӣ 4,3 миллиард сомонӣ ҷудо карда шуд, 113 муассисаи тиббӣ ба истифода дода шуд ва зиёда аз 300 иншоот таъмир ва азнавсозӣ шуданд. Дар маҷмӯъ, аз ҳама манбаъҳо 280 000 ҷойҳои нави корӣ таъсис дода шуданд.
Дар робита ба нақшаҳо ва ҳадафҳои ҳукумат, Раҳмон самтҳои афзалиятноки зеринро барои соли 2026 муайян кард: таъмини рушди иқтисодии ҳадди аққал 8%, саноатикунонии суръатбахш, рақамикунонии иқтисодиёт, рушди энергияи сабз ва беҳтар кардани сатҳи зиндагӣ. Ӯ дастур дод, ки ба афзоиши музди меҳнат, нафақа ва стипендияҳо, инчунин омодагӣ ба ҷашни 35-солагии истиқлолияти Тоҷикистон диққати махсус дода шавад.
Мавҷи ҷинояткории ноболиғон
Моҳи аввали соли 2026 бо тамоюли нигаронкунанда дар афзоиши низоъҳои мактабӣ, ки аксар вақт бо силоҳҳои сардалоқаманд буданд, дар ёд хоҳад монд.
Аввалин ҳодисаҳои нохуш соли гузашта рух доданд ва моҳи ноябри соли 2025 дар Душанбе як занозанӣ рух дод, ки боиси марги як наврас ва ҷароҳати вазнини дигаре гардид. Мақомот он вақт гузориш доданд, ки ин низоъ аз баҳсҳои лафзӣ дар шабакаҳои иҷтимоӣ сарчашма гирифтааст.
Давоми моҳи январ раёсати Вазорати корҳои дохилии пойтахт қариб ҳар рӯз гузоришҳо дар бораи занозаниҳоеро нашр мекард, ки пешгирӣ карда шуданд ё аллакай рух дода буданд, ки дар онҳо кордҳо ё дигар силоҳи сард аз як ё ду иштирокчӣ мусодира карда шуданд.
Ба ин мушкилот дар минтақа камтар таваҷҷӯҳ зоҳир карданд, аммо маълум аст, ки миқёси он дар минтақаҳо камтар нест. Масалан, Муҳаммадалӣ Саъдуллоеви 15-сола, қаҳрамони ҷаҳон дар муҳорибаҳои омехта дар Кӯлоб ба ҳалокат расид. Ин ҳодиса 11 январ рух дод ва бино ба иттилои Вазорати корҳои дохилӣ, бо як занозании лафзӣ оғоз ёфта, баъдан яке аз наврасон ба синаи варзишгар бо корд зад. Варзишгар дар ҷои ҳодиса фавтид ва ду нафари дигар дар беморхона бистарӣ шуданд. Дар робита ба ин ҳодиса парвандаи ҷиноӣ боз шуда, ду гумонбар боздошт шудаанд ва тафтишот идома дорад.
Пас аз ин ҳодисаи пурсарусадо ва чанд ҳодисаи хурдтар, сардори Раёсати корҳои дохилии вилояти Хатлон бо мақомот ва сокинон мулоқот баргузор кард, ки дар он аксҳои боздоштшудагон, силоҳҳои мусодирашуда ва қурбониён нишон дода шуданд. Ӯ таъкид кард, ки кордзанӣ дар байни наврасон, инчунин ақидаҳои экстремистӣ ва сӯиистифода аз маводи мухаддир яке аз мушкилоти муҳимтарини минтақа боқӣ мемонад.
Ин мақомдор қайд кард, ки дар соли 2025 дар Хатлон 719 ҷиноят ба қайд гирифта шудааст - ки нисбат ба солҳои қаблӣ бештар аст. Ӯ аз шаҳрвандон даъват кард, ки барои пешгирии низоъҳо бо мақомоти ҳифзи ҳуқуқ фаъолона ҳамкорӣ кунанд.
Бо вуҷуди ин, на мақомот, на сохторҳоиҳифзи ҳуқуқ ва на равоншиносон наметавонанд дар бораи сабаби афзоиши зӯроварии наврасон ё чӣ гуна хотима додан ба ин тамоюли хатарноки ҷиноятӣ посухи қатъӣ диҳанд.
Маҳдудиятҳоро ҷорӣ мекунем, барқро мехарем
Охири моҳи январ, Вазорати энергетикаи Тоҷикистон ба як қатор масъалаҳои ҳассоси мардум, ки муҳимтарини онҳо маҳдудияти энергия буд, посух дод. Вазир Далер Ҷумъа соатҳои таъмини барқро дар минтақаҳо шарҳ дод.
Ба гуфтаи ӯ, барқи субҳ дар минтақаҳо аз соати 5:00 то 8:00 ва барқи шом аз соати 17:00 то 21:00 дастрас аст. Вобаста ба шароити обу ҳаво - масалан, агар ҳаво сард шавад - вақти "рӯзона" тамдид карда мешавад. Вазир инчунин эълон кард, ки дар моҳи мубораки Рамазон ба аҳолӣ барқи бештар дода мешавад, аммо шумораи дақиқи соатҳои иловагиро мушаххас накард. Ҳамчунин ҳанӯз маълум нест, ки кай маҳдудиятҳои барқ бекор карда мешаванд, гарчанде ки Раҳмон дар соли 2025 изҳор дошт, ки соли 2025 соли охирини маҳдудияти энергия дар Тоҷикистон хоҳад буд.
Қисмати дигари ҷолиби суханронии вазир хабари он буд, ки аҳолӣ метавонад барқи изофии тавлидшударо аз манбаъҳои барқароршавандаи энергия фурӯшад.
"Қоидаҳои истифодаи нерӯи барқи аз манбаъҳои барқароршаванда истеҳсолшуда айни замон таҳия шуда истодаанд ва пас аз қабули онҳо, хонаводаҳо метавонанд нерӯи барқи изофиро, масалан, аз панелҳои офтобӣ, ба шабакаи барқи кишвар бо нархи муқарраршуда фурӯшанд", - шарҳ дод Далер Ҷумъа зимни нишасти матбуотӣ.
Тавре ки вазир қайд кард, барои хонаводаҳое, ки аз панелҳои офтобӣ истифода мебаранд, нерӯи барқ ройгон хоҳад буд, зеро онҳо барои насби панелҳо сармоягузорӣ кардаанд. Ин сармоягузории онҳо ва аз ин рӯ, даромади онҳоро дар шакли нерӯи барқ ифода мекунад.
Нақли Ҷабборов дар бораи низои марзӣ
Моҳи январ филми мустанади "Президент" дар бораи фаъолияти раҳбари кунунии Қирғизистон дар интернет ва телевизион пахш шуд. Қисмати асосии филм гузориши Содир Ҷабборов дар бораи музокирот бо Эмомалӣ Раҳмон буд, ки раванди ҳалли низоъ байни ду кишварро муфассал шарҳ медод. Гарчанде ки филм танҳо нуқтаи назари раҳбари қирғизро дар бораи таърихи ин масъала пешниҳод мекунад, он як қатор нуктаҳои ҷолибро низдар бар мегирад, ки қаблан пинҳон монда буданд.
Ҷабборов нақл кард, ки чӣ тавр моҳи июни соли 2021, пас аз сар задани даргириҳои мусаллаҳона, ӯ барои мулоқот бо Раҳмон барои барқарор кардани оташбас ва оғози музокирот ба Душанбе парвоз кард.
"Ман ва президенти Тоҷикистон дар як ҳуҷра нишастем, қариб 10 соат сӯҳбат кардем ва баҳси гарм доштем. Дар ниҳоят, мо ба мувофиқа расидем, ки масъалаҳои асосиро бо роҳи сулҳ ҳал мекунем, дигар ба даргириҳои мусаллаҳона роҳ намедиҳем ва марз ба манбаи ҳамкорӣ, на ба низоъ табдил хоҳад ёфт", - нақл кард раҳбари қирғиз.
Ӯ қайд кард, ки баҳси асосӣ оид ба қисматҳои 166-километраи марз, ба монанди Ворух, дахл доштва истифодаи харитаҳои шӯравиро зикр кард. Дар филм, Ҷабборов иддаоҳои "интиқоли замини аз ҳад зиёд"-ро рад карда, изҳор дошт, ки "ҳадафи созишнома на аз даст додани қаламрав, балки аз байн бурдани манбаи низоъ буд".
Бо як сархат
Кумитаи давлатии амнияти миллии Тоҷикистон (КДАМ) аз нобуд кардани ҷангиён дар марз бо Афғонистон хабар дод. Моҳи январ, "аъзоёни як созмони террористӣ"-и мусаллаҳ ду маротиба кӯшиш карданд, ки аз Бадахшони Афғонистон ба қаламрави ҷумҳурӣ ворид шаванд. Ин панҷумин задухӯрд дар марз аз моҳи ноябри соли 2025 инҷониб аст. Дар рафти задухурдҳои қаблӣ марзбонон ва шаҳрвандони Чин кушта шуда буданд. КДАМ таъкид кард, ки вазъ таҳти назорат аст.
Иёлоти Муттаҳида барои шаҳрвандони Тоҷикистон ва 37 кишвари дигар гаравпулии раводид ҷорӣ кардааст. Маблағ аз 5000 то 15000 доллар аст. Департаменти давлатӣ қайд кард, ки маблағ ҳангоми мусоҳибаи консулӣ алоҳида муайян карда мешавад. Аммо, гузоштани гаравпулӣ гирифтани раводидро кафолат намедиҳад.
Дар Душанбе муҷассамаи "майори шоҳбурут"-и номдор Мулло Нуров, ки бо намуди зебо ва поквиҷдонии худ дар саросари ИҶШС машҳур шудааст, гузошта мешавад. Он дар кӯчаи Айнӣ, дар ҳудуди бинои собиқи Вазорати корҳои дохилии Душанбе гузошта мешавад. Дафтари шаҳрдорӣ хабар дод, ки ин қарор "барои хидмати содиқона ва софдилона, инчунин барои саҳми ӯ дар баланд бардоштани обрӯи милитсияи Тоҷикистон" қабул шудааст. Санаи насби муҷассама эълон нашудааст.
Душанбе тибқи Раддабандии арзиши зиндагӣ- Cost of Living Index by City 2026ба қатори шаҳрҳо ба арзиши пасттарини зиндагӣ ҷой гирифтааст. Пойтахти Тоҷикистон бо индекси арзиши зиндагӣ дар ҷои 437-ум қарор гирифт, ки ин нишондиҳанда 28,6 хол аст ва қариб 3,5 маротиба аз шаҳри Ню Йорк пасттар аст. Нархи пасти иҷора ва хӯрокворӣ низ қайд карда шудаст.
Тибқи як раддабандии дигари байналмилалӣ, артиши Тоҷикистон мавқеи худро беҳтар кардаст. Нерӯҳои мусаллаҳи кишвар дар рейтинги Global Firepower дар соли 2025 ҳашт зина боло рафта, дар байни 145 кишвар дар ҷои 100-ум қарор гирифтанд. Ин ба беҳтар шудани раддабандии иқтидори ҳарбӣ, ки аз 2,3049 то 2,1749 коҳиш ёфт, вобаста аст.